Z takim podej?ciem spotykamy si? ju? u Bleulera. Jego zdaniem, niektóre z przypadków schizofrenii ukazuj? zaburzone procesy selekcji informacji percypowanych z otoczenia (red. Bilikiewicz, 2003). Zjawisko to uto?samia on z wadliwie funkcjonuj?c? uwag?. Brak tu koniecznej eliminacji informacji nieistotnych lub wr?cz zb?dnych dla procesu my?lowego. Chory koduje i przetwarza prawie wszystko, co rejestruj? jego zmys?y. Funkcje toruj?ce i hamuj?ce uwagi s? wyra?nie zaburzone. Równie? dane pochodz?ce z prac D. E. Broanbenta (cyt. Chlewi?ski i Grzywa, 1986) potwierdzaj? bleulerowsk? teori? wadliwej selekcji prowadz?cej do zaburze? p?yn?cych z percepcji informacji. Istotn? rol? odgrywa filtr kieruj?cy doborem informacji do wej?? systemu (tzn. receptorów zmys?owych) o ograniczonej pojemno?ci (Jakubik, 1997). Uwzgl?dniaj?c teoretyczny model Broedbenta (Chapman i Chapman, 1977) po??czono zaburzenia selektywno?ci z uk?adem siatkowatym oraz wykazano, i? funkcjonowanie selektorów jest ?ci?le determinowane tak przez fizyczne cechy bod?ca, jak i motywacyjny stan organizmu. Natomiast badania D. P. Saccuzzo i wspó?pracowników (cyt. Chlewi?ski i Grzywa, 1986) sugeruj?, ?e w schizofrenii ulega obni?eniu wska?nik procesów przetwarzania informacji na skutek utrudnionej identyfikacji bod?ca, wska?nik prawid?owej detekcji (tj. wykrywania sygna?ów), co prawdopodobnie jest zwi?zane z krótkotrwa?? fiksacj? lub wyd?u?eniem czasu koniecznego do identyfikacji bod?ca. W tej sytuacji nale?y przed?u?y? aktywno?? analizy otoczenia na najwcze?niejszym etapie odbioru informacji (scaning). Jak si? okazuje scaning jest ?ci?le determinowany przez subiektywn? wa?no?? bod?ca (Chlewi?ski, 1971). W tym momencie powstaje pytanie: na jakich kryteriach oparta jest selekcja cech subiektywnie wa?nych? Okazuje si?, i? chory rejestruje informacje w sposób przypadkowy i na tej zasadzie dokonuje np. uogólnie? (Zeigarnik, 1969).

Wed?ug Chlewi?skiego zaburzenie selektywnej uwagi polega na ograniczaniu mechanizmów percepcji do jednej cechy bod?ca (przypadkowej), a ignorowaniu innych (Chlewi?ski, 1971). Je?eli bod?ce prezentowane s? w zintegrowanych wymiarach, takie zaburzenia jego zdaniem nie wyst?pi?. Ju? Kreapelin wyró?nia? w obrazie klinicznym „dementia praecox” st?umienie uwagi (Unterdrückung). Jego zdaniem t?umienie uwagi jest wyrazem aktywnego blokowania informacji z otoczenia. W schizofrenii paranoidalnej uk?ad selekcjonuj?cy, pod wp?ywem czynników patologicznych, podlega cz?stszym fluktuacjom (cyt. Chlewi?ski, Grzywa, 1986). Nieefektywno?? selektywnej uwagi wyra?a si? tak?e w percepcji bod?ców lingwistycznych. Osoby chore na schizofreni? preferuj? s?owa cz??ciej stosowane niezale?nie od kontekstu, w którym s? one podawane (cyt. Chlewi?ski, Grzywa, 1986). W wypowiedziach osób chorych na schizofrenie obserwujemy mocne rozlu?nienie kojarze?. Brak tu zwi?zku pomi?dzy my?lami chorego lub zwi?zki te maj? charakter bardzo powierzchowny. Istnieje przypuszczenie, ?e chorzy nie posiadaj? umiej?tno?ci narzucania na nap?ywaj?c? informacj? indywidualnych kategorii, co mo?emy nazwa? w tym wypadku jako deficyt grupowania informacji (chanking). Wynika to z upo?ledzenia funkcji manipulowania materia?em informacyjnym. Niesie to za sob? ignorowanie wewn?trznej struktury materia?u bod?cowego, co wi??e si? z niezdolno?ci? do abstrahowania z uk?adu bod?cowego niezmienników (invariant) oraz ich organizowania w ustruktualizowan? ca?o??. Dochodzi wówczas do rozkojarzenia i przypadkowego przetwarzania informacji (Pers, Rajewski, 2003). W przypadku konieczno?ci odwo?ania si? do uprzednio posiadanej wiedzy, dochodzi do nieadekwatnego wpl?tania jej w bie??ce informacje (irrelevant), czego efektem s? liczne wtr?cenia (intrusions), ze?lizgi my?lowe, rozkojarzenia, lub w skrajnej formie „sa?ata s?owna” schizofazja (red. Bilikiewicz, 2003).

Bibliografia:

1. Bilikiewicz T., Pu?y?ski St., Rybakowski J., Wiórka J. (red): Psychiatria. Tom 1: Podstawy psychiatrii. Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner, Wroc?aw 2003.
2. Chapman L.J., Chapman J.P.: Selection subjects in studies of schizophrenic cognition. J Abnorm Psychol 1977, 86, 10-15.
3. Chlewi?ski Z.: Ogólny schemat uwagi. Rocz filozof 1971, 19,
   89-100.
4. Chlewi?ski Z., Grzywa A: Sekwencyjne przetwarzanie sygna?ów werbalnych i wizualnych u chorych na schizofreni? paranoidaln?. Stud Psychol 1986, 25, 77-109.
5. Jakubik A.: Zaburzenia osobowo?ci. PZWL, Warszawa 1997.
6. Pers K., Rajewski A.: Zaburzenia procesów kojarzeniowych
   w schizofrenii. Psychiatr Pol 2003, XXXVII, 4, 615-626.
7. S?k H.: Nadmierna konkretyzacja i „overinclusion” jako hipotezy wyja?niaj?ce patologi? my?lenia poj?ciowego w schizofrenii. Psychiatr Pol 1969, 5, 581-586.
8. Zeigarnik B.W.: Patologia my?lenia. PWN, Warszawa 1969.