Omawiane we wcze?niejszych wydaniach Memo Wiadomo?ci tomografia komputerowa i magnetyczny rezonans j?drowy nale?? do grupy bada?, które uwidaczniaj? struktury mózgowe. Pokazuj? wzajemne u?o?enie cz??ci o?rodkowego uk?adu nerwowego i ewentualne patologie, a w szczególno?ci krwawienia, ogniska niedokrwienne czy guzy.
Badania te niewiele wnosz? w zakresie aktualnego poziomu funkcjonowania poszczególnych elementów mózgu. Elektroencefalografi a nale?y do grupy bada? neurofi zjologicznych, tzn. takich które ukazuj? czynno?? mózgu w danej chwili. Do tej grupy bada? nale?? tak?e pozytronowa tomografi a emisyjna (PET – positron emission tomography), tomografi a emisyjna pojedynczego fotonu (SPECT – single proton emission computed tomography) czy czynno?ciowy rezonans magnetyczny (fMR – dunctional magnetic resonance imaging).
Na tle wymienionych bada? EEG jest bardziej dost?pna i tania. Poza tym, przygotowanie do badania sprowadza si? do umycia w?osów na dzie? przed badaniem oraz odstawienia lub zmniejszenia dawki niektórych leków (np. uspokajaj?cych). EEG jest metod? diagnostyczn? nieinwazyjn?, tzn. przeprowadzenie badania nie wymaga przerwania ci?g?o?ci tkanek (np. nak?ucia). S?u?y do analizy czynno?ci bioelektrycznej mózgu, czyli badania impulsów elektrycznych, powstaj?cych podczas wymiany informacji mi?dzy komórkami nerwowymi.
Sygna?y z mózgu rejestrowane s? poprzez zestaw elektrod rozmieszczonych na skórze g?owy. Ró?nice potencja?ów odbierane przez poszczególne elektrody s? wzmacniane i prezentowane jako wykresy na ekranie urz?dzenia lub na papierze.
Standardowo u?ywa si? przynajmniej 21 elektrod rozmieszczonych wg zalece? Mi?dzynarodowej Federacji EEG: 7 czo?owych (F), 4 skroniowe (T), po 3 ciemieniowe (P) i na granicy p?atów czo?owych i ciemieniowych (C) i 2 potyliczne (O). Dodatkowo 1 elektroda przypi?ta jest do ka?dego ucha (A).
Zapis EEG przypomina troch? wynik badania elektrokardiografi cznego (EKG), z tym, ?e wykresów jest znacznie wi?cej i ich zapis jest o wiele mniej regularny. W przypadku EKG, na podstawie krótkich odcinków zapisu mo?na wiele powiedzie? na temat funkcjonowania serca. Na EEG nale?y spojrze? ca?o?ciowo, a badanie musi trwa? przynajmniej kilkana?cie minut.
Wykres EEG sk?ada si? z kilku rodzajów fal, które ró?ni przede wszystkim cz?stotliwo??, czyli liczba cyklów na sekund? (1Hz = 1 cykl na sekund?, np. 8Hz = 8 cyklów na sekund?). Podczas analizy wyniku bierze si? pod uwag? rytm podstawowy, cz?stotliwo?? i amplitud? fal i ewentualn? czynno?? napadow?.
Elektroencefalografi a jest wykorzystywana w diagnostyce padaczki, zaburze? ?wiadomo?ci, guzów i urazów mózgu, niektórych zaburze? psychicznych. S?u?y te? do potwierdzenia „?mierci mózgowej”. Na podstawie zapisu EEG nie da si? oceni? poziomu intelektu czy dowiedzie? si? o czym cz?owiek my?li.
Obecnie stosowane s? metody stanowi?ce rozszerzenie funkcjonalno?ci EEG:
-
Badanie polisomnografi czne s?u?y do rejestracji czynno?ci mózgu podczas snu. W badaniu tym analizie poddane s? tak?e elektrookulogram (oddaje ruchy ga?ek ocznych), elektromiogram (aktywno?? mi??ni). Dzi?ki temu mo?liwe jest rozró?nienie poszczególnych faz snu. Stosowane m.in. w diagnostyce zaburze? snu
-
Badanie potencja?ów wywo?anych odzwierciedla odpowied? mózgu na pobudzanie poszczególnych zmys?ów (wzrok, s?uch, dotyk). Stosowane m.in. w uszkodzeniach ubytkowych uk?adu nerwowego
-
Mapowanie EEG zmienia zapis fal na ich grafi czn? reprezentacj? na przekroju mózgu. Pozwala na obrazowe przedstawienie np. ognisk czynno?ci napadowej
-
EEG biofeedback to metoda terapeutyczna, opiera si? na zasadzie sprz??enia zwrotnego (z ang. feedback), czyli dostarczania pacjentowi informacji zwrotnej o czynno?ci bioelektrycznej mózgu, jej funkcjonalno?ci lub dysfunkcjonalno?ci. Celem treningu jest polepszenie czynno?ci mózgu wraz z ukierunkowaniem i wzmocnieniem koncentracji uwagi, hamowania stanów nadmiernego pobudzenia, stanów nadmiernego hamowania lub obu równocze?nie.
Wa?ne dla pacjenta:
-
Lekarzowi kieruj?cemu na badanie nale?y poda? wszystkie stosowane leki (aby wykluczy? leki wp?ywaj?ce na próg drgawkowy).
-
EEG jest badaniem: nieinwazyjnym, niebolesnym.
-
Nie ma potrzeby rozbierania si?.
-
Badanie trwa zwykle ok. 20 minut, wykonywane jest na siedz?co lub na le??co.
-
Przed badaniem nale?y: umy? w?osy (dzie? wcze?niej), nie u?ywa? lakierów, sprayów na w?osy, nie stosowa? kofeiny.
-
Personel wykonuj?cy badanie powinien mie? wgl?d w ewentualne poprzednie wyniki bada? eeg oraz neuroobrazowych (np. tomografi i komputerowej) oraz by? poinformowany o stosowanych aktualnie lekach.
-
W trakcie badania pacjent ma zamkni?te oczy, ale w czasie badania mo?e by? badana reakcja na otwarcie oczu, jasne ?wiat?o (lampa) czy g??bokie oddychanie (tzw. hiperwentylacja).